فرق اصطلاح‌هاي انزال‌، نزول و تنزيل

قرآن

راغب اصفهاني در فرق “انزال‌” و “تنزيل‌” آورده است‌:
“فرق بين انزال و تنزيل در وصف قرآن و ملائكه اين است كه تنزيل مختص به جايي است كه فرستادن قرآن به پراكندگي و مرتبه‌اي بعد مرتبه‌، اشاره مي‌كند، ولي انزال عام است و تنزيل را هم شامل مي‌شود.(1)

“تنزيل‌” كه نامي از نام‌هاي قرآن است‌، اسم فعلي است از ماده نزّل (مصدر باب تفعيل‌) به معناي فرو فرستادن‌، يا مصدري است در جاي مفعول (تنزيل به جاي مُنَزّل‌) كه براي مبالغه آمده است‌؛ يعني بر آن تأكيد دارد كه كتابي فرود آمده از جانب خدا و نه ديگري‌.(2)(3)

اما گفتة راغب كه معناي تدريج در تنزيل نهفته است‌، جاي تأمل دارد؛ چه اين كه خداي متعال مي‌فرمايد: ” يَسْئلُكَ أَهْل‌ُ الْكِتَـَب‌ِ أَن تُنَزِّل‌ عَلَيْهِم‌ كِتَـَبًا مِّن‌ السَّمَآءِ… ؛(4) اهل كتاب از تو مي‌خواهند كتابي از آسمان (يك جا) بر آن‌ها نازل كني‌…”(5) بنابراين ؛ تنزيل هم معناي فرود آمدن يك دفعه و يك جا را مي‌رساند و به معناي تدريجي منحصر نيست‌.(6)
با اين حال به نظر مي‌رسد معاني “انزال‌” و “تنزيل‌” در بسياري آيات‌، به ويژه آيات ذيل‌، همراه با فرق ياد شده در دفعي و تدريجي است‌.(در اين مورد روايات تفسيري نيز مي‌تواند قرينة مناسبي باشد و بسياري از مفسران بر اين عقيده‌اند.)
ـ “إِنَّـآ أَنزَلْنَـَه فِي لَيْلَة‌ الْقَدْرِ ؛(7) ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم‌.”

ـ ” إِنَّـآ أَنزلْنه‌ فِي لَيْلَة‌ مُّبَـركَة‌ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِين‌ ؛(8) ما آن را در شبي پربركت نازل كرديم‌.”
ـ “وَ قُرْءَانًا فَرَقْنَـَه‌ لِتَقْرَأَه‌ و عَلَي النَّاس‌ عَلَي‌ مُكْث‌ وَ نَزَّلْنَـَه‌ تَنزِيلاً ؛(9) و قرآني را پراكنده كرديم تا با درنگ بر مردم بخواني و آن را به تدريج نازل كرديم‌.”

افزون بر معناي ياد شده‌، برخي محققان فرق ديگري را نيز براي آن دو قائل شده‌اند، و آن اين كه در انزال جهت صدور فعل از فاعل ملاحظه مي‌شود؛ يعني فرو فرستادن وحي از سوي خدا؛ ولي در تنزيل جهت وقوع و تعلق آن به مفعول لحاظ مي‌شود؛ يعني وحي بر پيامبر9.(10)
“نزول‌” مصدر و به معناي وارد شدن و يا جاي گير شدن است‌.(11) نظر به هيچ يك از معاني دفعي و تدريجي و يا جهت صدور و وقوع ندارد.

منابع:
1. معجم مفردات الفاظ القرآن‌، الراغب الاصفهاني‌، ماده نزل‌، للمكتبة المرتضويه‌.
2. الروض الجنان و روح الجنان‌، ابوالفتوح رازي‌، تهران‌، 5 ـ1334، ج 8، ص 3062.
3. تاريخ قرآن‌، محمود راميار، ص 182 ـ 183، انتشارات اميركبير، چ دوم‌، تهران 1362 ش‌.
4. نسأ،آیه 153.
5. و نيز بنگريد: اسرأ، 92 و انعام‌، 37 و بقره‌، 105 و… .
6. ر.ك‌: تاريخ قرآن‌، ص 183.
7. قدر،آیه1.
8. دخان‌،آیه 3.
9. اسرأ،آیه 106.
10. ر.ك‌: التحقيق في الكلمات القرآن الكريم‌، حسن مصطفوي‌، ج 12، ص 88، مادة “نزل‌”، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي‌، چ اول‌، تهران‌، 1371 ش‌.
11.تاريخ قرآن‌، ص 181.

نزول در لغت به معنای”فرو افتادن” از بلندی است، «نَزَلَ عَن دابَتِه» یعنی از اسبش فرود آمد یا افتاد[1] و نزول دفعی در اصطلاح قرآن و علوم قرآن عبارت از نزول یکباره و جمعی قرآن، از سوی خداوند بر قلب پیامبر (ص) در شب قدر است.[2]
نزول دفعی قرآن در آیات
از کنار هم قرار دادن آیات ذیل؛
«شَهرُ رَمَضان الَّذی اُنِزلَ فیه القُرءان …»[3]
«ماه رمضان، ماهی است که قرآن در آن نازل شده »
«إِنا اَنزَلناهُ فی لَیلَهٍ مُبارَکهٍ…»[4]
«ما آن را در شبی پر برکت نازل کردیم»
«إِنا اَنزَلناهُ فی لَیلَهٍ القَدرِ»[5]
«ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم»
به این نتیجه می رسیم که قرآن در یک شب نازل شده است.
از تدبر در آیات مربوط به نزول قرآن در شب قدر از ماه رمضان و تعبیر «انزال» در هر سه آیه در مقابل «تنزیل» بر می آید که منظور این آیات نزول دفعی قرآن است[6] و همچنین شاهد دیگر بر اینکه قرآن نزول دفعی دارد این است که در بعضی از آیات قرآن تعبیر به «انزال» و در بعضی دیگر تعبیر به «تنزیل» شده است، از پاره ای از متون لغت استفاده می شود که تنزیل معمولاً در مواردی گفته می شود که چیزی تدریجاً و به صورت پراکنده نازل شده، اما «انزال» مفهوم وسیعی دارد که هم نزول تدریجی را شامل می شود هم نزول دفعی را [7] و جالب اینکه در تمام آیات فوق که سخن از نزول قرآن در شب قدر و ماه مبارک رمضان است تعبیر به «انزال» شده که با نزول دفعی هماهنگ است.[8]
نزول دفعی قرآن در روایات
1- حفص بن غیاث می گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم قرآن چگونه می گوید: «شَهرُ َرمَضانَ الَّذی اُنزِل فیهِ القُرءَان…» در حالی که در طول بیست سال از اول تا آخر نازل شده است؟ امام (ع) فرمودند:
«یک مرتبه به بیت المعمور نازل شده، سپس نزولش در طول بیست سال بوده است».[9]
2- سعید بن جبیر از ابن عباس روایت کرده که گفت:
« قرآن شب قدر به طور کامل به آسمان دنیا فرود آمد، آنگاه خداوند هر قسمتی را بعد از قسمت دیگر بر پیغمبر نازل می کرد»[10]
آنچه از آیات و روایات استفاده می شود این است که قرآن کریم دارای نزول دفعی بوده، اما اینکه منزل و مأوای قرآن بعد از نزول دفعی کجا بوده اقوالی وجود دارد که عبارتند از :
1- قرآن به صورت یکپارچه در شب قدر به آسمان دنیا نازل شده است.[11] 2- قرآن به بیت المعمور (خانه ای است در آسمان که ملائکه پیرامون آن طواف میکنند)[12] که در آسمان چهارم قرار دارد نازل شده است.[13]
3- محل نزول قرآن قلب مبارک پیامبر (ص) بوده است.[14]
حکمتهای نزول دفعی قرآن
1- سر فرود آوردن قرآن به طور کامل به آسمان دنیا برای بزرگداشت شأن قرآن و کسی که بر او نازل شده، بوده است.
2- قرآن یکجا به آسمان دنیا فرود آمد تا آنچه خداوند با برانگیختن پیامبری نصیب امت کرده بود به آنها تسلیم کند.
3- یکجا فرود آمدن قرآن به آسمان دنیا، تکریم و گرامی داشتن بنی آدم و تعظیم مقام آنها نزد ملائکه است.[15]

منابع:
[1] . ترجمه مفردات، راغب، اصفهانی، مترجم غلامرضا خسروی، تهران، مرتضوی، 1372، چ اول، ج 3 ص 314
[2] . تفسیر نمونه؛ مکارم شیرازی، ناصر، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1374، چ اول ج 21 ص 149
[3] . بقره، 2/185
[4] . دخاان، 44/3
[5] . قدر، 97/1
[6] . ترجمه المیزان؛ طباطبائی، محمدحسین، مترجم موسوی همدانی، قم، جامعۀ مدرسین، 1374، چ پنجم، ج 2 ص 20
[7] . ترجمه مفردات، پیشین، ج 3 ص 315
[8] . تفسیر نمونه، پیشین، ج 21 ص 149
[9] . درسنامۀ علوم قرآنی ؛ جوان آراسته، حسین، قم ، دفتر تبلیغات اسلامی، 1377، چ اول ص 82، اصول کافی؛ کلینی، بیروت، دارالتعارف المطبوعات، 1411، ج 2 ص 592
[10] . ترجمه الاتقان؛ سیوطی، حائری قزوینی، تهران، امیرکبیر، 1363، چ اول، ج 1 ص 151 و 152
[11] . همان
[12] . ترجمه تفسیر المیزان، پیشین، ج 19 ص 8
[13] . درسنامۀ علوم قرآنی، پیشین، ص 86
[14] . ترجمه تفسیر المیزان، پیشین، ج 2 ص
[15] . ترجمه الاتقان، پیشین، ج 1 ص 155- 156
در ترجمه آیات از ترجمه آیت اله مکارم شیرازی استفاده شده است.

قرآن مجموعه آیات و سوره های نازل شده بر پیامبر اسلام است که پیش ازهجرت و پس از آن در مناسبت های مختلف و پیش آمدهای گوناگون به طور پراکنده نازل شده است.سپس گرد آوری شده و به صورت مجموعه کتاب در آمده است.

نزول قرآن تدریجی،آیه آیه و سوره سوره،بوده و تا آخرین سال حیات پیامبر صلی الله علیه و آله ادامه داشته است.در دوران حیات پیامبر صلی الله علیه و آله هرگاه پیش آمدی رخ می داد یامسلمانان با مشکلی روبرو می شدند،در ارتباط با آن پیش آمد یا برای رفع آن مشکل یا احیانا پاسخ به سؤال های مطرح شده،مجموعه ای از آیات یا سوره ای نازل می شد.

این مناسبت ها و پیش آمدها را اصطلاحا اسباب نزول یا شان نزول می نامند،که دانستن آن ها برای فهم دقیق بسیاری از آیات ضروری است.این نزول پراکنده،قرآن را از دیگر کتب آسمانی جدا می سازد.زیرا صحف ابراهیم و الواح موسی یک جا نازل شد و همین امر موجب عیب جویی مشرکان گردید: و قال الذین کفروا لو لا نزل علیه القرآن جملة واحدة… ،کسانی که کفر ورزیده اند گفتند:چرا قرآن یک جا بر او نازل نگردیده؟ …».

در جواب آنان آمده: کذلک لنثبت به فؤادک و رتلناه ترتیلا (1) ،این به خاطر آن است که قلب تو را به وسیله آن استوار گردانیم و[از این رو]آن را به تدریج بر تو خواندیم ».
در جای دیگر می گوید: و قرآنا فرقناه لتقراه علی الناس علی مکث و نزلناه تنزیلا (2) ،قرآنی که با آیاتش را از هم جدا کردیم تا آن را با درنگ برمردم بخوانی و آن را به تدریج نازل کردیم ».

منابع:
1- فرقان 25:32.
2- اسراء 17:106.
3- طور 52:48.

===================================

فرق اصطلاح‌هاي انزال‌، نزول و تنزيل چيست؟
پاسخ:
معاني “انزال‌” و “تنزيل‌” در بسياري آيات‌، به ويژه آيات ذيل‌، همراه با فرق ياد شده در دفعي و تدريجي است‌.(در اين مورد روايات تفسيري نيز مي‌تواند قرينة مناسبي باشد و بسياري از مفسران بر اين عقيده‌اند.)
ـ “إِنَّـآ أَنزَلْنَـَه فِي لَيْلَة‌ الْقَدْرِ ؛(قدر،آیه1) ما قرآن را در شب قدر نازل كرديم‌.”
ـ ” إِنَّـآ أَنزلْنه‌ فِي لَيْلَة‌ مُّبَـركَة‌ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِين‌ ؛(دخان‌،آیه 3) ما آن را در شبي پربركت نازل كرديم‌.”
ـ “وَ قُرْءَانًا فَرَقْنَـَه‌ لِتَقْرَأَه‌ و عَلَي النَّاس‌ عَلَي‌ مُكْث‌ وَ نَزَّلْنَـَه‌ تَنزِيلاً ؛(اسرأ،آیه 106) و قرآني را پراكنده كرديم تا با درنگ بر مردم بخواني و آن را به تدريج نازل كرديم‌.”
افزون بر معناي ياد شده‌، برخي محققان فرق ديگري را نيز براي آن دو قائل شده‌اند، و آن اين كه در انزال جهت صدور فعل از فاعل ملاحظه مي‌شود؛ يعني فرو فرستادن وحي از سوي خدا؛ ولي در تنزيل جهت وقوع و تعلق آن به مفعول لحاظ مي‌شود؛ يعني وحي بر پيامبر(ص).(1)
“نزول‌” مصدر و به معناي وارد شدن و يا جاي گير شدن است‌.(2) نظر به هيچ يك از معاني دفعي و تدريجي و يا جهت صدور و وقوع ندارد.

پرسش:
نزول دفعی و تدریجی را توضیح دهيد؟

پاسخ:
نزول در لغت به معنای”فرو افتادن” از بلندی است، «نَزَلَ عَن دابَتِه» یعنی از اسبش فرود آمد یا افتاد(3) و نزول دفعی در اصطلاح قرآن و علوم قرآن عبارت از نزول یکباره و جمعی قرآن، از سوی خداوند بر قلب پیامبر (ص) در شب قدر است.(4)
از تدبر در آیات مربوط به نزول قرآن در شب قدر از ماه رمضان و تعبیر «انزال» در هر سه آیه در مقابل «تنزیل» بر می آید که منظور این آیات نزول دفعی قرآن است(5) و همچنین شاهد دیگر بر اینکه قرآن نزول دفعی دارد این است که در بعضی از آیات قرآن تعبیر به «انزال» و در بعضی دیگر تعبیر به «تنزیل» شده است، از پاره ای از متون لغت استفاده می شود که تنزیل معمولاً در مواردی گفته می شود که چیزی تدریجاً و به صورت پراکنده نازل شده، اما «انزال» مفهوم وسیعی دارد که هم نزول تدریجی را شامل می شود هم نزول دفعی را (6) و جالب اینکه در تمام آیات فوق که سخن از نزول قرآن در شب قدر و ماه مبارک رمضان است تعبیر به «انزال» شده که با نزول دفعی هماهنگ است.(7)
نزول قرآن تدریجی،آیه آیه و سوره سوره،بوده و تا آخرین سال حیات پیامبر صلی الله علیه و آله ادامه داشته است.در دوران حیات پیامبر صلی الله علیه و آله هرگاه پیش آمدی رخ می داد یامسلمانان با مشکلی روبرو می شدند،در ارتباط با آن پیش آمد یا برای رفع آن مشکل یا احیانا پاسخ به سؤال های مطرح شده،مجموعه ای از آیات یا سوره ای نازل می شد.
این مناسبت ها و پیش آمدها را اصطلاحا اسباب نزول یا شان نزول می نامند،که دانستن آن ها برای فهم دقیق بسیاری از آیات ضروری است.این نزول پراکنده،قرآن را از دیگر کتب آسمانی جدا می سازد.زیرا صحف ابراهیم و الواح موسی یک جا نازل شد و همین امر موجب عیب جویی مشرکان گردید: و قال الذین کفروا لو لا نزل علیه القرآن جملة واحدة… ،کسانی که کفر ورزیده اند گفتند:چرا قرآن یک جا بر او نازل نگردیده؟ …».
در جواب آنان آمده: کذلک لنثبت به فؤادک و رتلناه ترتیلا (فرقان 25:32.) ،این به خاطر آن است که قلب تو را به وسیله آن استوار گردانیم و[از این رو]آن را به تدریج بر تو خواندیم ».

پرسش:
قرآن کریم به یکباره در شب قدر نازل شده یا به صورت تدریجی و در طول بیست و سه سال ؟

پاسخ:
درباره کیفیت نزول قرآن، دو گونه آیات را می ‏توان دسته‏ بندى کرد:
یک.آیاتى که بر نزول قرآن در شب قدر و ماه رمضان دلالت دارد؛ مانند آیه 185 سوره «بقره»، آیه 3 سوره «دخان» و آیه 1 سوره «قدر».
دو آیاتی که بر نزول تدریجى قرآن در طول 20 تا 23 سال دلالت دارد؛ مانند آیه 106 سوره «اسراء» و آیه 32 سوره «فرقان»
1. بیشتر اهل سنت و برخى از علماى شیعه (مانند شیخ مفید، سید مرتضى و ابن شهر آشوب)، پاسخ داده ‏اند: منظور از نزول قرآن در شب قدر، آغاز و شروع نزول است که در ماه رمضان بوده است؛ زیرا هر حادثه ‏اى را می ‏توان به زمان شروع آن نسبت داد.(8)از اینرو به نظر این گروه، طایفه اول آیات، در مقابل مفاد طایفه دوم قرار نمی ‏گیرد.
2. برخى گفته ‏اند: مقصود از «رمضان»، رمضان سال خاص نیست؛ بلکه نوع آن است؛ یعنى، در هر شب قدر از هر سال، به اندازه نیاز مردم قرآن بر پیامبرصلى الله علیه وآله نازل می ‏شد و جبرئیل آن را در موارد نیاز، به دستور خدا بر پیامبرش ‏صلى الله علیه وآله می ‏خواند. فخر رازى این احتمال را داده است(9). بدیهى است با این فرض، قرار گرفتن طایفه اول، در برابر طایفه دوم منتفى می ‏گردد.
3. به نظر برخى: معناى طایفه اول این است که آیات قرآن در ماه‏هاى رمضان نازل شده و به لحاظ آن، انتساب نزول قرآن به ماه‏هاى رمضان، صحیح است‏.(10)
4. برخى – ازجله شیخ صدوق معتقدند: قرآن به صورت مجموع در یک شب قدر – در بیت العزّه یا بیت المعمور نازل گردید. سپس در طول 20 یا 23 سال به صورت تدریجى، بر پیامبرصلى الله علیه وآله نازل شده است. این دیدگاه برگرفته از برخى شواهد روایى است. براى نمونه امام صادق‏ علیه السلام می ‏فرماید: «قرآن یک جا بر بیت المعمور نازل شد. آن گاه در طول بیست سال بر پیامبرصلى الله علیه وآله نازل می ‏گردیده است»(11)
5. برخى دیگر از علماى شیعه (12) گفته ‏اند: منظور از نزول قرآن، فرود آمدن الفاظ آن نیست؛ بلکه منظور حقایق و مفاهیم آن است و نیز مراد فرود آمدن قرآن بر قلب رسول خدا است که در روایات، تعبیر به «بیت المعمور» شده است.
6. علامه طباطبایی ‏رحمه الله با فرق گذاشتن میان نزول دفعى و تدریجى معتقد است: «انزال» همان نزول دفعى است که مرحله مفاهیم و حقایق و مقام احکام است و «تنزیل» همان نزول تدریجى است که مرحله قطعه قطعه و مقام تفصیل قرآن را شامل می ‏گردد. این دیدگاه برگرفته از برخى شواهد قرآنى است؛ از جمله: «کِتابٌ أُحْکِمَتْ آیاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَکِیمٍ خَبِیرٍ»؛ (هود (11)، آیه1).

منابع:
1. التحقيق في الكلمات القرآن الكريم‌، حسن مصطفوي‌، ج 12، ص 88، مادة “نزل‌”، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي‌، چ اول‌، تهران‌، 1371 ش‌.
2. تاريخ قرآن‌، ص 181.
3. ترجمه مفردات، راغب، اصفهانی، مترجم غلامرضا خسروی، تهران، مرتضوی، 1372، چ اول، ج 3 ص 314
4. تفسیر نمونه؛ مکارم شیرازی، ناصر، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1374، چ اول ج 21 ص 149
5. ترجمه المیزان؛ طباطبائی، محمدحسین، مترجم موسوی همدانی، قم، جامعۀ مدرسین، 1374، چ پنجم، ج 2 ص 20
6 . ترجمه مفردات، پیشین، ج 3 ص 315
7 . تفسیر نمونه، پیشین، ج 21 ص 149.
8. محمد هادى معرفت، التمهید، ج 1، ص 113.
9. التفسیر الکبیر، ج 5، ص 85.
10. سید قطب، فى ظلال القرآن، ج 2، ص 79.
11. صدوق، الاعتقادات، ص 101 ؛ بحارالانوار، ج 18، ص 250.
12. تفسیر صافى، ج 1، ص 41.و ابو عبداللَّه زنجانى .تاریخ قرآن، ص 10.

============================

کلمات «نزّلنا» و «انزلنا»، هر دو از ریشه «نزل» به معنای «فرود آمدن از بلندی» هستند، [1] امّا با توجّه به این که «نزّلنا» به باب تفعیل (تنزیل) و انزلنا به باب افعال (انزال) رفته، گرچه خصوصیت هر دو باب، متعدی کردن فعل لازم است، اما می توان معنای دقیق تری را برای تفاوت میان دو باب در نظر گرفت که در بیان این تفاوت از جهت مفهومی به سه بیان از مفسران بسنده می شود:

 

  1. «تنزیل» در جایی است که نازل کردن دفعی نباشد، بلکه تدریجى باشد؛ ولى «انزال» اعمّ است، و به انزال تدریجى و دفعى اطلاق مى ‏شود(عام و خاص مطلق). [2]

 

  1. «تنزیل» در جایی است که نازل کردن تدریجى باشد، ولی «انزال» فقط بر نزول دفعى اطلاق می شود(تباین). [3]

 

  1. واژه «نزول» به معناى «پائین آمدن و وارد شدن از نقطه بلند» است، و فرق میان «انزال» و «تنزیل» این است که انزال به معناى نازل کردن دفعى و یک پارچه است، و تنزیل به معناى نازل کردن تدریجى است. [4]

 

[1] . فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج‏7، ص 367، انتشارات هجرت، چاپ دوم، قم، 1410 ق.

[2] . « و الفَرْقُ بَیْنَ الإِنْزَالِ و التَّنْزِیلِ فی وَصْفِ القُرآنِ و الملائکةِ أنّ التَّنْزِیل یختصّ بالموضع الذی یُشِیرُ إلیه إنزالُهُ مفرَّقاً، و مرَّةً بعد أُخْرَى، و الإنزالُ عَامٌّ»؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودى، ص 799، دارالعلم الدار الشامیة، چاپ اول، دمشق بیروت، 1412 ق.

[3] . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏19، ص 370، ناشر دار الکتب الإسلامیة، تهران‏، چاپ اول، 1374 ش‏‏.

[4] . طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، محمد باقر، ج 2، ص 18، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، 1374 ش.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

قرآن
قرآن با صدای زیبای قاری عبدالرحمن العوسي

قرآن با صدای زیبای قاری عبدالرحمن العوسي /  روایت حفص از عاصم   1 فاتحه برای دانلود کلیلک کنید 2 بقره برای دانلود کلیلک کنید 3 آل عمران برای دانلود کلیلک کنید 4 نساء برای دانلود کلیلک کنید 5 مائده برای دانلود کلیلک کنید 6 أنعام برای دانلود کلیلک کنید …

قرآن
دانلود تفسیر مفاتیح الغیب فخر رازی

عنوان مشهور: تفسیر کبیر، همچنین تفسیر مفاتیح الغیب یا تفسیر فخر رازی. مؤلف: ابو عبدالله محمد بن الحسین الطبرستانی الرازی معروف به فخر الدین رازی ولادت: 543 ه. – 1149 میلادی، وفات: 606 ه. – 1210 میلادی مذهب مؤلف: شافعی اشعری زبان تفسیر:عربی تاریخ تالیف: حدود 603 ه. تعداد جلدها: 32 جلد در 16 مجلد …

قرآن
تصاویر صفحات قرآن با خط عثمان طه

تصاویر صفحات قرآن با خط عثمان طه(کیفیت متوسط)   (حجم فایل 50 مگابایت)     تصاویر صفحات قرآن با خط عثمان طه(کیفیت بالا)   (حجم فایل 202 مگابایت)     صفحات قرآن با خط عثمان طه (کیفیت بالا) Pdf   (حجم فایل 226 مگابایت)     تصاویر صفحات قرآن کریم …